¡Viva Cuba! 60 jaar revolutie

Lut Baten (ILT, KULeuven) heeft vriendschapsbanden opgebouwd met mensen uit de universitaire en kunstwereld in Cuba door haar werk in interuniversitaire ontwikkelingssamenwerking. Ze heeft samen met hen onderzoek gedaan, Engels gepromoot en doctoraatsstudenten internationaal laten doorstromen. Nu ze met emeritaat is, wou ze de tijd nemen om naar de mensen te luisteren en hun inzichten, interesses, kennis, frustraties en verlangens te delen. Het land en de mensen gaan haar zeer ter harte maar doen haar ook de wenkbrauwen fronsen.

Dirk Tieleman is een wereldreiziger. Voor de VRT was hij verslaggever in het roerige Midden-Oosten. Hij heeft ook een lange reis door de voormalige Sovjet-Unie gemaakt per moto. Na zijn pensioen is hij de andere wereld gaan verkennen, meer bepaald de Spaanstalige. In Cuba is hij blijven hangen omdat een vergelijking met de Sovjet-Unie zich opdringt. De rode mensen werden er businessmensen, die niet wisten hoe verkeerd het zou eindigen. Hoe zal het in Cuba aflopen?

Samen hebben ze dit boek geschreven dat nu net uit is en waarvan de gewezen EU ambassadeur in Cuba, Herman Portocarero in de inleiding tot ‘Viva Cuba’ schrijft: ‘Dit boek schetst een gedetailleerd en genuanceerd beeld van Cuba, met een onbevooroordeelde kijk op het land’.

‘Viva Cuba’ geeft een stem aan  een 25-tal mensen met vragen als waarom ze in Cuba blijven, waarom ze weggegaan zijn, wat ze over hun land vinden na 60 jaar revolutie, hoe ze tegen de toekomst aankijken. We praten in het Engels en in het Spaans met Cubanen uit verschillende milieus en van verschillende afkomst, binnen en buiten Cuba levend, terwijl we doorheen het land reizen. De interviews zijn vertrouwelijk, maar de mensen durven spreken. Dit is geen getralied land meer. Uit onze gesprekken blijkt dat de Castro’s het land hebben opgetild uit de onderdrukking, maar Cuba is –economisch gezien- wel zestig jaar achterop geraakt. Onderweg hebben we ook het spoor van de Revolutie in de jaren ’50 gevolgd via musea en gedenktekens. We waren er wel alleen. De Revolutie is voor vele Cubanen al lang geschiedenis.

De Cubaanse revolutie is zestig jaar oud in 2019. Al die tijd waren de Castro’s aan de macht en hield het Amerikaanse embargo het land in een wurggreep. Onlangs is een nobele onbekende, die niet eens deelnam aan de revolutie in 1959 aan het bewind gekomen en is een grondwetsherziening aan de orde. Iedereen beweert dat Cuba nu zal of moet  veranderen. Is dat zo? Wat vinden de inwoners er zelf van? De tijd is aangebroken om een balans op te maken.

Cuba is een wonderland. Niets is wat het is. Het is een van de weinige landen dat nog niet is opgenomen in de verenigde wereld waar alles gestandaardiseerd, geglobaliseerd en gedemocratiseerd is. Het is arm en de economie ligt op apegapen, maar de meeste Cubanen hebben respect voor wat de Castro’s met de revolutie hebben gerealiseerd. Cubanen zijn fier op hun land en vinden van zichzelf dat ze beter zijn en beter af zijn dan de anderen in Zuid-Amerika. Ze leven op hun eiland en willen hun onafhankelijkheid het koste wat het kost behouden, en toch is er een breuk ontstaan tussen de oudere generatie die eerder de waarden van solidariteit boven materiële welvaart verkiest en de jongere generatie die het omgekeerde denkt.

¡Viva Cuba! 60 jaar revolutie
Lut Baten, Dirk Tieleman Viva Cuba! 60 jaar revolutie, 2018, Standaard Uitgeverij, 256 p. Website: CubaTieleman.com isbn 9789059089303

(Lut Baten, Instituut voor Levende Talen, KU Leuven)